Tài khoản 154 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC dùng để tập hợp và phân bổ các chi phí sản xuất, chi phí dịch vụ phát sinh trong kỳ. Đây là tài khoản trung tâm trong hệ thống kế toán giá thành, phản ánh chi phí chưa kết chuyển vào giá vốn hàng bán.
Đối tượng và nguyên tắc ghi nhận tài khoản 154
Tài khoản 154 tập hợp chi phí trực tiếp và phân bổ hợp lý chi phí gián tiếp, giúp xác định chính xác giá thành sản phẩm, dịch vụ trong từng kỳ kế toán.
- Dùng cho các doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, dịch vụ có chu kỳ hoạt động kéo dài
- Ghi nhận chi phí phát sinh cho sản phẩm, công trình, dịch vụ chưa hoàn thành trong kỳ
- Kết chuyển khi hoàn thành sản phẩm hoặc bàn giao dịch vụ để xác định giá vốn
Cấu trúc chi tiết tài khoản 154
Tài khoản 154 không có tài khoản cấp 2 cố định, doanh nghiệp tự mở chi tiết theo:
- Mã sản phẩm, mã công trình
- Đơn đặt hàng, hợp đồng
- Địa điểm sản xuất, phân xưởng
Chi tiết cần đáp ứng yêu cầu phân tích chi phí cho quản trị nội bộ và phục vụ kiểm toán, quyết toán thuế.
Các nghiệp vụ hạch toán tài khoản 154
Tài khoản 154 tập hợp các chi phí như nguyên vật liệu, nhân công, chi phí chung… Các nghiệp vụ thường gặp bao gồm:
- Xuất nguyên vật liệu trực tiếp sản xuất:
- Nợ tài khoản 154
- Có tài khoản 152
- Chi phí nhân công trực tiếp:
- Nợ tài khoản 154
- Có tài khoản 334
- Chi phí sản xuất chung phân bổ:
- Nợ tài khoản 154
- Có tài khoản 627
- Chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ sản xuất:
- Nợ tài khoản 154
- Có tài khoản 331 / 111 / 112
- Khi sản phẩm hoàn thành, chuyển sang thành phẩm:
- Nợ tài khoản 155
- Có tài khoản 154
Trình bày tài khoản 154 trong báo cáo tài chính
Tài khoản 154 thể hiện trong mục tài sản ngắn hạn, phản ánh chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang cuối kỳ:
- Trình bày tại phần “Chi phí SXKD dở dang” trong hàng tồn kho (B01-DN)
- Bản thuyết minh BCTC cần mô tả rõ phương pháp tính giá thành và số liệu chi tiết cho từng nhóm sản phẩm, công trình
Phân tích và kiểm soát tài khoản 154
Quản lý tài khoản 154 hiệu quả giúp doanh nghiệp tránh sai lệch giá vốn, kiểm soát chi phí sản xuất – xây dựng đúng thực tế:
- Kiểm soát nguyên vật liệu, nhân công, chi phí thuê ngoài theo định mức
- Định kỳ phân bổ chi phí gián tiếp hợp lý theo tiêu thức (giờ công, diện tích, sản lượng…)
- Tách biệt chi phí cho sản phẩm dở dang chuyển kỳ và sản phẩm hoàn thành
Lưu ý khi sử dụng tài khoản 154
Để sử dụng hiệu quả và đúng quy định, kế toán cần lưu ý:
- Không hạch toán chi phí bán hàng, quản lý doanh nghiệp vào tài khoản 154
- Chỉ tập hợp chi phí trực tiếp và chi phí sản xuất chung phân bổ
- Xác định sản phẩm dở dang cuối kỳ và giá trị còn lại chưa kết chuyển
So sánh tài khoản 154 và tài khoản 632
| Tiêu chí | Tài khoản 154 | Tài khoản 632 |
|---|---|---|
| Mục đích | Tập hợp chi phí sản xuất | Ghi nhận giá vốn sản phẩm đã bán |
| Thời điểm ghi nhận | Trong quá trình sản xuất | Khi hàng hóa, dịch vụ đã bán |
| Trình bày trên BCTC | Hàng tồn kho – chi phí dở dang | Giá vốn bán hàng trong báo cáo KQKD |
Kết luận
Tài khoản 154 là công cụ hạch toán trọng yếu trong xác định giá thành và kiểm soát chi phí sản xuất. Ghi nhận đúng, đủ và phân bổ hợp lý tài khoản 154 giúp đảm bảo tính chính xác cho giá vốn hàng bán và hiệu quả tài chính doanh nghiệp.
DVL cung cấp biểu mẫu bảng tập hợp chi phí sản xuất, file theo dõi chi tiết tài khoản 154 theo mã sản phẩm – công trình và hướng dẫn tính giá thành theo phương pháp định mức, thực tế hoặc giản đơn phù hợp Thông tư 200.