Tài khoản 419 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC được sử dụng để phản ánh giá trị cổ phiếu quỹ mà công ty cổ phần đã phát hành và mua lại trên thị trường. Cổ phiếu quỹ là cổ phiếu đã phát hành nhưng được công ty mua lại để nắm giữ như tài sản, không tính vào số lượng cổ phiếu đang lưu hành.
Hạch toán đúng TK 419 giúp doanh nghiệp minh bạch thông tin sở hữu, tuân thủ pháp luật về chứng khoán và quản trị vốn chủ sở hữu hiệu quả.
Khi nào phát sinh cổ phiếu quỹ?
- Công ty cổ phần mua lại cổ phiếu đã phát hành bằng nguồn vốn chủ sở hữu (lợi nhuận chưa phân phối hoặc thặng dư vốn cổ phần)
- Cổ phiếu quỹ có thể giữ lại, bán ra hoặc huỷ bỏ
Cổ phiếu quỹ không được hưởng cổ tức, không có quyền biểu quyết hoặc chia tách.
Cách hạch toán tài khoản 419
- Mua lại cổ phiếu để làm cổ phiếu quỹ:
- Nợ TK 419 – Cổ phiếu quỹ (theo giá mua)
- Có TK 111/112
- Bán cổ phiếu quỹ cao hơn giá mua:
- Nợ TK 111/112: theo giá bán
- Có TK 419: theo giá mua
- Có TK 4212 hoặc TK 4112: phần chênh lệch tăng
- Bán cổ phiếu quỹ thấp hơn giá mua:
- Nợ TK 111/112: theo giá bán
- Nợ TK 4212 hoặc TK 4112: phần chênh lệch giảm
- Có TK 419: theo giá mua
- Huỷ bỏ cổ phiếu quỹ:
- Nợ TK 4111 – Vốn góp của chủ sở hữu
- Có TK 419 – Cổ phiếu quỹ (theo giá mua)
Ví dụ minh họa
Công ty cổ phần A mua lại 100.000 cổ phiếu quỹ với giá 20.000đ/cp:
- Nợ TK 419: 2.000.000.000
- Có TK 112: 2.000.000.000
Sau đó, bán lại với giá 25.000đ/cp:
- Nợ TK 112: 2.500.000.000
- Có TK 419: 2.000.000.000
- Có TK 4212: 500.000.000
Nếu bán lại với giá 18.000đ/cp:
- Nợ TK 112: 1.800.000.000
- Nợ TK 4212: 200.000.000
- Có TK 419: 2.000.000.000
Trình bày tài khoản 419 trong báo cáo tài chính
TK 419 được trình bày tại phần vốn chủ sở hữu, ghi âm (-) giá trị cổ phiếu quỹ:
- Thuyết minh rõ:
- Số lượng cổ phiếu quỹ đang nắm giữ
- Giá trị mua lại
- Tình trạng xử lý: đang giữ, bán lại, hủy bỏ
Thông tin này ảnh hưởng đến chỉ số EPS, quyền biểu quyết và tổng giá trị vốn hoá thực tế.
So sánh tài khoản 419 và tài khoản 411
| Tiêu chí | Tài khoản 419 – Cổ phiếu quỹ | Tài khoản 411 – Vốn góp của chủ sở hữu |
|---|---|---|
| Tính chất | Ghi giảm vốn chủ sở hữu | Ghi tăng vốn chủ sở hữu |
| Ảnh hưởng EPS | Làm giảm số cổ phiếu lưu hành | Làm tăng số lượng cổ phần phát hành |
| Có quyền cổ đông | Không có | Có đầy đủ |
Lưu ý khi sử dụng tài khoản 419
- Mua cổ phiếu quỹ phải tuân thủ giới hạn và quy định của luật chứng khoán
- Không sử dụng nguồn vốn vay để mua cổ phiếu quỹ
- Cần có nghị quyết HĐQT hoặc ĐHCĐ trước khi thực hiện giao dịch
- Cổ phiếu quỹ không được phân bổ lợi nhuận, không có quyền biểu quyết
Kết luận
Tài khoản 419 giúp doanh nghiệp cổ phần quản lý minh bạch cổ phiếu quỹ – công cụ tài chính quan trọng để điều tiết thị trường, ổn định giá cổ phiếu và tối ưu hóa cấu trúc vốn. Hạch toán đúng TK 419 góp phần tăng tính minh bạch tài chính và tuân thủ các quy định quản trị công ty.
DVL cung cấp mẫu biểu theo dõi cổ phiếu quỹ, công cụ tính giá trị vốn hoá điều chỉnh, hướng dẫn lập nghị quyết mua/bán cổ phiếu quỹ và phần mềm kết nối TK 419 – 111 – 411 – 421 theo Thông tư 200.