Thuế GTGT là gì? Hướng dẫn toàn diện từ A–Z [Cập nhật 2025–2026]

Thuế GTGT (Thuế Giá Trị Gia Tăng) là một trong những loại thuế quan trọng nhất trong hệ thống thuế Việt Nam, ảnh hưởng trực tiếp đến mọi doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người tiêu dùng. Kể từ ngày 01/07/2025, Luật Thuế GTGT mới (số 48/2024/QH15) chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi quan trọng.

Bài viết này cung cấp hướng dẫn toàn diện về thuế GTGT: từ khái niệm cơ bản, đối tượng chịu thuế, thuế suất, phương pháp tính, kê khai – hoàn thuế, đến các điểm mới nhất theo quy định hiện hành – tài liệu tham khảo chính thức cho kế toán doanh nghiệp và chủ hộ kinh doanh.

1. Thuế GTGT là gì?

Thuế Giá Trị Gia Tăng (GTGT) – tiếng Anh là VAT (Value Added Tax) – là loại thuế gián thu đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Người tiêu dùng cuối cùng là người chịu thuế, còn doanh nghiệp đóng vai trò trung gian thu hộ và nộp cho Nhà nước.

1.1. Đặc điểm của thuế GTGT

• Thuế gián thu: người mua trả thuế nhưng người bán nộp thuế hộ vào Ngân sách Nhà nước.
• Tính trung lập: thuế GTGT không ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp (thuế đầu ra – thuế đầu vào = số thuế phải nộp).
• Tránh đánh thuế trùng: mỗi khâu chỉ nộp thuế trên phần giá trị tăng thêm.
• Phổ biến toàn cầu: hơn 160 quốc gia áp dụng hệ thống VAT/GST tương tự.

1.2. Ví dụ minh họa

2. Đối tượng chịu thuế và không chịu thuế GTGT

2.1. Đối tượng chịu thuế GTGT

Toàn bộ hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng tại Việt Nam đều chịu thuế GTGT, trừ các đối tượng thuộc diện không chịu thuế theo Luật 48/2024/QH15.

2.2. Đối tượng KHÔNG chịu thuế GTGT (từ 01/07/2025)

• Sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản chưa qua chế biến bán thô.
• Dịch vụ tín dụng, bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe con người.
• Dịch vụ y tế, giáo dục đào tạo theo danh mục quy định.
• Nhà ở xã hội do Nhà nước bán, cho thuê theo chương trình.
• Hàng nhập khẩu để viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại.

Xem toàn bộ 26 nhóm không chịu thuế: Hàng hóa không chịu thuế GTGT 2025 – Danh sách cập nhật

3. Thuế suất thuế GTGT hiện hành (2025–2026)

Hiện có 4 mức thuế suất GTGT đang áp dụng song song:

Mức thuế suất	Áp dụng cho	Ghi chú
0%	Hàng xuất khẩu, dịch vụ quốc tế, vận tải quốc tế	Được khấu trừ thuế đầu vào
5%	Nước sạch, phân bón (mới), thuốc, thiết bị y tế, sách giáo khoa…	Mở rộng từ 01/07/2025
8%	Hàng hóa dịch vụ thông thường (tạm thời giảm 2%)	Áp dụng 01/07/2025 – 31/12/2026
10%	Hàng hóa dịch vụ thông thường (mức chuẩn)	Mức chuẩn sau 31/12/2026

3.1. Chính sách giảm thuế GTGT 8% đến 31/12/2026

Theo Nghị quyết Quốc hội, nhóm hàng hóa dịch vụ đang áp dụng thuế suất 10% được giảm còn 8% trong giai đoạn 01/07/2025 – 31/12/2026. Một số nhóm KHÔNG áp dụng giảm: viễn thông, tài chính ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, kim loại, sản phẩm khai khoáng…

→ Xem danh sách đầy đủ: Giảm thuế GTGT 8% từ 01/07/2025 – Hướng dẫn áp dụng

4. Phương pháp tính thuế GTGT

4.1. Phương pháp khấu trừ

Áp dụng với cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ, có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên.

→ Điều kiện và các trường hợp không được khấu trừ: Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào 2025

4.2. Phương pháp trực tiếp

Áp dụng với doanh nghiệp, hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ/năm hoặc mới thành lập không đủ điều kiện phương pháp khấu trừ.

→ Hướng dẫn chi tiết và ví dụ so sánh: Cách tính thuế GTGT – Phương pháp khấu trừ và trực tiếp

4.3. Ví dụ tính thuế thực tế – So sánh hai phương pháp

Tiêu chí so sánh	Phương pháp khấu trừ	Phương pháp trực tiếp
Đối tượng	DN doanh thu ≥ 1 tỷ, đủ điều kiện kế toán	DN/HKD doanh thu < 1 tỷ hoặc mới thành lập
Hóa đơn đầu vào	Bắt buộc, được khấu trừ thuế đầu vào	Không bắt buộc, không được khấu trừ
Lợi thế	Số thuế nộp thấp hơn nếu chi phí đầu vào cao	Đơn giản, ít thủ tục hành chính
Bất lợi	Phức tạp, cần kế toán chuyên nghiệp	Không được hoàn thuế, không khấu trừ đầu vào

5. Cách kê khai thuế GTGT

5.1. Ai phải kê khai thuế GTGT?

Tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT tại Việt Nam đều phải đăng ký, kê khai và nộp thuế GTGT, trừ hộ kinh doanh có doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm (từ 01/07/2025; nâng lên 500 triệu từ 01/01/2026).

5.2. Kỳ kê khai: Tháng hay Quý?

Kê khai theo THÁNG	Kê khai theo QUÝ
Doanh thu năm trước > 50 tỷ đồng	Doanh thu năm trước ≤ 50 tỷ đồng
Hạn nộp: ngày 20 của tháng tiếp theo	Hạn nộp: ngày 30/31 tháng đầu quý sau
Theo dõi sát hơn, phù hợp DN lớn	Thủ tục đơn giản hơn, phù hợp DN nhỏ

5.3. Hạn nộp tờ khai

• Kê khai tháng: Chậm nhất ngày 20 của tháng tiếp theo.
• Kê khai quý: Chậm nhất ngày 30/31 tháng đầu quý sau.
• Nếu ngày nộp trùng ngày nghỉ lễ: chuyển sang ngày làm việc tiếp theo.

5.4. Các bước kê khai thuế GTGT qua eTax Mobile / Cổng DVCQG

1. Đăng nhập eTax Mobile hoặc truy cập thuedientu.gdt.gov.vn bằng tài khoản MST doanh nghiệp.
2. Chọn loại tờ khai: Tờ khai thuế GTGT mẫu 01/GTGT (phương pháp khấu trừ) hoặc 04/GTGT (phương pháp trực tiếp).
3. Nhập số liệu: Doanh thu, thuế đầu ra, danh sách hóa đơn mua vào, thuế đầu vào được khấu trừ.
4. Ký điện tử bằng chữ ký số (USB Token hoặc VNPT CA / VIETTEL CA).
5. Nộp tờ khai và lưu mã giao dịch xác nhận từ hệ thống thuế điện tử.
6. Nộp tiền thuế qua ngân hàng liên kết hoặc eTax trước hạn – kiểm tra trạng thái nộp trên cổng thuế.

6. Khấu trừ thuế GTGT đầu vào

6.1. Điều kiện khấu trừ (Luật 2024)

• Có hóa đơn GTGT hợp pháp hoặc chứng từ nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu.
• Hàng hóa, dịch vụ mua vào dùng cho hoạt động SXKD chịu thuế GTGT.
• Thanh toán không dùng tiền mặt với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên (cả thuế).
• Kê khai khấu trừ trước ngày nộp hồ sơ khai thuế kỳ tiếp theo.

6.2. Các trường hợp KHÔNG được khấu trừ

• Hàng hóa, dịch vụ dùng cho tiêu dùng nội bộ không phục vụ SXKD.
• Hóa đơn không hợp lệ (sai tên, địa chỉ, mã số thuế…).
• Thanh toán bằng tiền mặt cho khoản mua từ 20 triệu đồng trở lên.
• Hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.

→ Xem đầy đủ: Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào 2025 | Các trường hợp không được khấu trừ thuế GTGT

7. Hoàn thuế GTGT

Khi số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ lớn hơn thuế đầu ra, hoặc thuộc các trường hợp được hoàn theo quy định, doanh nghiệp có quyền đề nghị cơ quan thuế hoàn lại số thuế đã nộp thừa.

Các trường hợp được hoàn thuế GTGT (từ 01/07/2025)

• Xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ (số thuế đầu vào chưa khấu trừ hết).
• Dự án đầu tư mới hoặc mở rộng có số thuế đầu vào chưa khấu trừ hết.
• Sản xuất hàng hóa/dịch vụ chịu thuế suất 5%: số thuế đầu vào ≥ 300 triệu/12 tháng liên tiếp (quy định mới từ 01/07/2025).
• Cơ sở kinh doanh giải thể, phá sản có thuế nộp thừa.
• Hàng hóa mang theo khi xuất cảnh (hoàn thuế du lịch).
• Chương trình/dự án sử dụng vốn ODA không hoàn lại, viện trợ nhân đạo.

→ Chi tiết: Điều kiện hoàn thuế GTGT từ 01/07/2025 | Hoàn thuế GTGT hàng xuất khẩu 2025 – Hồ sơ và thủ tục

8. Điểm mới Luật Thuế GTGT 2024 từ 01/07/2025

Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2025 với nhiều thay đổi quan trọng. Dưới đây là 7 điểm doanh nghiệp cần nắm ngay:

#	Nội dung thay đổi	Quy định cũ	Quy định mới (từ 01/07/2025)
1	Phân bón, máy nông nghiệp	Không chịu thuế GTGT	Chịu thuế suất 5%
2	Hoàn thuế cho hàng suất 5%	Không được hoàn	Được hoàn nếu đầu vào ≥ 300 triệu/12 tháng
3	Ngưỡng doanh thu miễn thuế HKD	100 triệu đồng/năm	200 triệu (1/7/2025), 500 triệu (1/1/2026)
4	Nhà cung cấp nước ngoài TMĐT	Chưa quy định rõ	Phải đăng ký, kê khai nộp thuế tại VN
5	Khuyến mại (giá 0đ)	Tính theo giá thị trường	Giá tính thuế = 0đ
6	Giá tính thuế hàng nhập khẩu	Giá CIF + thuế NK	Giá CIF + NK bổ sung + TTĐB + BVMT
7	Lưu ký chứng khoán	Không chịu thuế GTGT	Chịu thuế suất 10%

→ Phân tích chi tiết: 7 điểm mới Luật Thuế GTGT 2024 hiệu lực từ 01/07/2025

9. Thuế GTGT và hóa đơn điện tử

Hóa đơn điện tử (HĐĐT) là chứng từ bắt buộc khi thực hiện giao dịch chịu thuế GTGT. Hiểu đúng về hóa đơn điện tử giúp doanh nghiệp tránh rủi ro bị từ chối khấu trừ thuế đầu vào.

9.1. Các loại hóa đơn điện tử GTGT

Loại HĐĐT	Đối tượng	Đặc điểm
HĐĐT có mã của CQT	DN nhỏ và vừa, HKD kê khai	Có mã xác thực từ cơ quan thuế trước khi gửi người mua
HĐĐT không có mã	DN lớn, doanh thu ≥ 200 tỷ, kết nối dữ liệu CQT	Gửi trực tiếp, tự chịu trách nhiệm tính hợp lệ
HĐ bán hàng điện tử	DN bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng	Không cần ghi đầy đủ thông tin người mua

9.2. Điều kiện hóa đơn GTGT hợp lệ để được khấu trừ thuế

• Đầy đủ thông tin: tên, địa chỉ, MST người bán và người mua.
• Tên hàng hóa, dịch vụ khớp với nội dung giao dịch thực tế.
• Thuế suất và số tiền thuế GTGT ghi rõ ràng, chính xác.
• Có chữ ký số của người bán và mã xác thực CQT (nếu là HĐĐT có mã).
• Không lập sai ngày, sai kỳ kế toán một cách cố ý.

9.3. Xử lý khi hóa đơn bị sai sót

• Hủy và lập lại: Áp dụng khi hóa đơn chưa gửi cho người mua hoặc phát hiện ngay sau khi lập – lập thông báo hủy và xuất hóa đơn mới.
• Lập hóa đơn điều chỉnh: Áp dụng khi hóa đơn đã gửi người mua, đã kê khai – lập hóa đơn điều chỉnh ghi rõ nội dung sai và nội dung đúng.
• Lập hóa đơn thay thế: Thay toàn bộ hóa đơn cũ bằng hóa đơn mới đúng nội dung, có ghi rõ số ký hiệu hóa đơn bị thay thế.

→ Chi tiết: Cách xử lý hóa đơn điện tử sai sót 2025 – Hủy, điều chỉnh, thay thế

10. Thuế GTGT với thương mại điện tử và nền tảng số

Luật 48/2024/QH15 lần đầu quy định toàn diện về nghĩa vụ thuế GTGT trong thương mại điện tử – một trong những thay đổi lớn nhất ảnh hưởng đến doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh online.

10.1. Sàn TMĐT phải nộp thuế thay cho người bán

Theo khoản 5 Điều 4 Luật 48/2024: Sàn giao dịch TMĐT và nền tảng số có chức năng thanh toán (Shopee, Lazada, TikTok Shop, Tiki…) phải thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng trên sàn.

• Sàn TMĐT khấu trừ thuế GTGT và TNCN ngay tại nguồn trên mỗi giao dịch.
• Người bán nhận thu nhập sau khi đã trừ thuế – không cần tự kê khai riêng từng kỳ.
• Sàn cung cấp bảng kê khấu trừ thuế cho người bán theo tháng/quý.
• Người bán vẫn phải tổng hợp quyết toán thuế năm dựa trên bảng kê của sàn.

10.2. Nhà cung cấp nước ngoài kinh doanh số tại Việt Nam

Tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam nhưng cung cấp dịch vụ số (streaming, phần mềm, quảng cáo, ứng dụng…) cho người dùng Việt Nam phải đăng ký kê khai và nộp thuế GTGT tại Việt Nam qua Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế.

10.3. Cá nhân kinh doanh qua mạng xã hội

Cá nhân kinh doanh online qua Facebook, Zalo, Instagram… có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở lên phải kê khai và nộp thuế GTGT. Nếu bán qua sàn TMĐT thì sàn đã khấu trừ thay; nếu bán trực tiếp qua mạng xã hội, cá nhân phải tự kê khai với cơ quan thuế địa phương.

→ Chi tiết: Thuế GTGT với kinh doanh online – Sàn TMĐT, mạng xã hội 2025

11. Các lỗi phổ biến về thuế GTGT và cách tránh

Qua thực tế tư vấn kế toán thuế, DVL tổng hợp những lỗi phổ biến nhất liên quan đến thuế GTGT:

Lỗi phổ biến	Hậu quả	Cách phòng tránh
Thanh toán tiền mặt cho hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên	Mất toàn bộ thuế đầu vào được khấu trừ	Chuyển khoản, dùng séc hoặc thẻ ngân hàng
Khấu trừ thuế từ hóa đơn mua hàng phục vụ tiêu dùng nội bộ không liên quan SXKD	Bị truy thu + phạt 20% số thuế	Tách biệt chi phí SXKD và chi phí cá nhân, nội bộ
Nộp tờ khai trễ hạn dù không phát sinh số thuế	Phạt hành chính 2–5 triệu đồng	Đặt lịch nhắc nhở nộp tờ khai trắng đúng hạn
Dùng hóa đơn sai thông tin người mua (sai MST, địa chỉ)	Không được khấu trừ, phải điều chỉnh hoặc hủy HĐ	Kiểm tra MST người mua trên cổng thuế trước khi xuất HĐ
Áp sai thuế suất (dịch vụ giáo dục áp 10% thay vì 0%)	Khai thiếu hoặc khai thừa thuế, rủi ro thanh tra	Tra cứu danh mục thuế suất theo Luật 48/2024 và NĐ 181/2025
Quên kê khai doanh thu từ bán hàng qua sàn TMĐT vào quyết toán năm	Truy thu thuế + tiền chậm nộp	Tổng hợp bảng kê từ sàn vào quyết toán thuế năm

12. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Doanh nghiệp mới thành lập có phải kê khai thuế GTGT ngay không?

Có. Doanh nghiệp mới phải nộp tờ khai GTGT từ kỳ phát sinh đầu tiên, kể cả kỳ chưa có doanh thu. Nếu không có nghiệp vụ phát sinh vẫn phải nộp tờ khai trắng.

Hộ kinh doanh có phải nộp thuế GTGT không?

Hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở lên (từ 01/07/2025) phải nộp thuế GTGT. Từ 01/01/2026, ngưỡng nâng lên 500 triệu đồng/năm.

Thuế GTGT đầu vào có thể khấu trừ trong bao lâu?

Theo Luật 2024, thuế GTGT đầu vào chỉ được khấu trừ trong kỳ tính thuế phát sinh. Trường hợp kê khai thiếu, được bổ sung trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra.

Xuất khẩu có phải nộp thuế GTGT không?

Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu áp dụng thuế suất 0% – doanh nghiệp không phải nộp thuế GTGT đầu ra và được hoàn toàn bộ thuế đầu vào phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu.

Làm sai tờ khai thuế GTGT có bị phạt không?

Có. Nộp chậm tờ khai: phạt 2–5 triệu đồng. Khai thiếu dẫn đến thiếu nộp: phạt 20% số thuế + tiền chậm nộp 0,03%/ngày. → Cách bổ sung, điều chỉnh tờ khai thuế GTGT bị sai

Doanh nghiệp bán hàng B2B có cần xuất hóa đơn GTGT không?

Có. Mọi giao dịch B2B bán hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT đều phải xuất hóa đơn điện tử GTGT. Người mua dùng hóa đơn này để khấu trừ thuế đầu vào. Không xuất hóa đơn có thể bị phạt từ 10–50 triệu đồng.

Dự án đầu tư chưa có doanh thu có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào không?

Có. Dự án đầu tư trong giai đoạn xây dựng chưa phát sinh doanh thu vẫn được kê khai thuế GTGT đầu vào. Nếu số thuế đầu vào từ 300 triệu đồng trở lên chưa khấu trừ hết, được đề nghị hoàn thuế theo quy định về hoàn thuế đầu tư.

Khi nào doanh nghiệp được chuyển từ phương pháp khấu trừ sang phương pháp trực tiếp?

Doanh nghiệp đã đăng ký phương pháp khấu trừ không được tự ý chuyển sang phương pháp trực tiếp trong năm. Việc thay đổi chỉ thực hiện vào đầu năm dương lịch khi đủ điều kiện (doanh thu dưới 1 tỷ/năm liên tiếp 2 năm) và phải thông báo cho cơ quan thuế.

Thuế GTGT có ảnh hưởng đến chi phí giá thành sản phẩm không?

Với doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ: thuế GTGT trung lập về chi phí vì thuế đầu vào được khấu trừ. Tuy nhiên, ảnh hưởng đến dòng tiền (tạm ứng thuế trước khi khấu trừ). Với doanh nghiệp không được khấu trừ (bán hàng miễn thuế), thuế GTGT đầu vào trở thành chi phí thực sự tính vào giá thành.

Văn bản pháp lý tham khảo

• Luật Thuế Giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 (hiệu lực 01/07/2025)
• Nghị định 181/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thuế GTGT
• Nghị quyết Quốc hội về giảm thuế GTGT 2% giai đoạn 01/07/2025 – 31/12/2026
• Nghị định 174/2025/NĐ-CP và Nghị định 359/2025/NĐ-CP về thuế suất GTGT 2026

Bài viết liên quan

• 7 điểm mới Luật Thuế GTGT 2024 hiệu lực từ 01/07/2025
• Thuế suất GTGT 2026: Bảng tra cứu đầy đủ 0%–5%–8%–10%
• Cách tính thuế GTGT: phương pháp khấu trừ và trực tiếp
• Điều kiện hoàn thuế GTGT từ 01/07/2025
• NĐ 181/2025/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết thi hành Luật GTGT